DÜNYANIN PARASI "DOLAR ", AMA NEDEN ?

`Dolar: ABD`nin para birimi, dünyanın sorunu`

         İkinci Dünya Savaşı sonrası büyük askeri ve kaynak üstünlüğüyle, yeni bir dünya düzeni kurma arzusu ve iddiası içindeki Amerika ve birinci sanayi devriminin sahibi ve üstün üreticisi İngiltere  ile birlikte öncü olarak 1944 yılı Temmuz ayında  Amerika Birleşik Devletleri’nin New Hampshire eyaletinin  Bretton Woods kasabasında 44 ülkenin katılımı ile (Türkiye'de  dahil )  konferans gerçekleştirilmiştir.İkinci Dünya Savaşı sonrası  harabe ve mezarlığa dönen tüm ülkelerin ciddi mali desteğe ihtiyacı vardır. Bretton Woods Konferansı ile büyük yaralar alan dünya ekonomisine ve parasal sisteme yeni bir düzenleme getirilmiş , dünya ticaretini geliştirici  finansal sistem üzerinde görüşmeler sağlanmış ve anlaşma  imzalanmıştır.(Sovyetler birliği katılmış ama anlaşmayı imzalamamıştır.) Anlaşmanın İki mimarı ünlü iktisatçı Keynes ve Harry Dexter White’tır (Amerikan hazinesinin başındaki zat). Ayrıca  yapılan görüşmeler neticesinde Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası'nın (IBRD:Dünya Bankası) kurulması kabul edilmiştir.

(Bretton Woods konferansında;Türkiye )

                                             

Bretton Woods anlaşması ile Altın standartı denilen bir uygulaya başlanmıştır.  1 ons altın 35 Amerikan dolarına sabitlenmiş diğer üye ülkelerin para birimleri de  Amerikan dolarına endekslenmiştir.Amerika Merkez Bankası FED ,yabancı merkez bankalarının getireceği dolar karşılığında sabitlenmiş fiyattan altın vereceğini taahhüt etmiştir.Dolaylı olarak tüm ülke para birimleri altına sabitlenmiştir.Yalnız bu durum ülkelerin Merkez Bankalarında dolar rezervi tutmasına sebep olmuştur.Kendi aralarında yaptıkları ticarette de dolar kullanımı artmıştır.

                  Vietnam Savaşının yarattığı mali ve parasal sıkıntılarla bunalan ve altın talebine yetişemeyen ABD 1971’de Başkan Nixon Dönemi’nde doların altın karşılığı olarak basılması ilkesini terk etmiş karşılıksız kâğıt para basmaya başlamıştır. Bu defa Amerikan dolarına endeksli ülkelerin parası tamamen karşılıksız kalmıştır. Başkan Nixon döneminin Hazine Bakanı John Connally'in söylediği rivayet edilen söz  son durumu özetlemektedir : “Dolar bizim paramız ama o artık sizin sorununuz.”

         Günümüzde dahi  Türk Lirasının altın karşılığı basıldığı inancı yaygındır.Gerçekte ise artık ülke para birimleri karşılıksız olarak basılmakta ve itibari değerinin oluşturduğu arz ve talep dengesi üzerinden değerlenmektedir.Peki,”Türk lirası  karşılıksız basılıyor ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ülkemizin tüm borçlarını karşılayacak kadar parayı neden tek seferde  basmıyor ?” diye aklınızın ucundan geçirmişsinizdir.Merakınızı gidermek için bu konuyu bir sonra ki yazımda değineceğim. Selamet ile kalın.